Ασυνήθιστα χαμηλή προσφορά
Ασυνήθιστα χαμηλή προσφορά είναι εκείνη με τιμή που θέτει σε κίνδυνο την εκτέλεση της σύμβασης. Εντοπισμός, προθεσμία εξηγήσεων και πώς τεκμηριώνετε την τιμή σας.
Ενημερώθηκε στις 5 Σεπτεμβρίου 2026
Ασυνήθιστα χαμηλή προσφορά είναι η προσφορά της οποίας η τιμή φαίνεται προδήλως υποεκτιμημένη και ικανή να θέσει σε κίνδυνο την ορθή εκτέλεση της σύμβασης. Ο ν. 4412/2016 υποχρεώνει την αναθέτουσα αρχή να ζητήσει εξηγήσεις από τον προσφέροντα και, αν αυτές δεν είναι πειστικές, να απορρίψει την προσφορά.
Πώς λειτουργεί
Στις προμήθειες και στις υπηρεσίες δεν υπάρχει μαθηματικός τύπος: η αναθέτουσα αρχή κρίνει κατά περίπτωση, συγκρίνοντας την τιμή με την εκτίμησή της, με τις άλλες προσφορές και με το συνήθη κόστος. Μεγάλη απόκλιση είναι ένδειξη, όχι απόδειξη.
Στις συμβάσεις έργων, μελετών και τεχνικών υπηρεσιών ο νόμος θέτει τεκμήριο: τεκμαίρονται σε κάθε περίπτωση ασυνήθιστα χαμηλές οι προσφορές που εμφανίζουν απόκλιση μεγαλύτερη των δέκα (10) ποσοστιαίων μονάδων από τον μέσο όρο του συνόλου των εκπτώσεων των παραδεκτών προσφορών (verified 2026-09-05, άρθρο 88 παρ. 5α ν. 4412/2016). Η αναθέτουσα αρχή μπορεί να κρίνει ασυνήθιστα χαμηλές και προσφορές με μικρότερη απόκλιση.
Όταν προκύψει υπόνοια, η αναθέτουσα αρχή καλεί εγγράφως τον οικονομικό φορέα να εξηγήσει την τιμή ή το κόστος του εντός αποκλειστικής προθεσμίας είκοσι (20) ημερών από την κοινοποίηση της πρόσκλησης. Αν δεν απαντήσει, η προσφορά απορρίπτεται ως μη κανονική και καταπίπτει η εγγυητική επιστολή συμμετοχής. Οι εξηγήσεις μπορούν να αφορούν τη μέθοδο κατασκευής, τις τεχνικές λύσεις, εξαιρετικά ευνοϊκές συνθήκες, την πρωτοτυπία της προσφοράς ή νόμιμη κρατική ενίσχυση.
Η απόρριψη είναι υποχρεωτική όταν η χαμηλή τιμή οφείλεται σε μη τήρηση των υποχρεώσεων της εργατικής, κοινωνικοασφαλιστικής και περιβαλλοντικής νομοθεσίας. Ο έλεγχος αφορά και τις τιμές των υπεργολάβων ή μεμονωμένες τιμές του τιμολογίου ή της ανάλυσης τιμήματος.
Τι σημαίνει για μια επιχείρηση
Η πρόσκληση για εξηγήσεις δεν είναι καταδίκη. Είναι ευκαιρία να δείξετε σοβαρότητα: απαντήστε αναλυτικά, με αριθμούς και τεκμήρια, ανά κονδύλι. Αναλύστε κόστος εργασίας, υλικών, μηχανημάτων, υπεργολαβίας και το περιθώριό σας. Προσοχή: οι εξηγήσεις που δίνετε αποτελούν δεσμευτικές συμφωνίες και τμήμα της σύμβασης, και δεν μπορούν να μεταβληθούν κατά την εκτέλεση.
Για να αποφύγετε τη θέση αυτή, χτίστε την τιμή σας σε πραγματικό κόστος και κρατήστε το προϋπολογιστικό σας φύλλο. Μια πολύ χαμηλή τιμή που προέκυψε επειδή ξεχάσατε μια εργασία των τεχνικών προδιαγραφών θα εντοπιστεί.
Αντίστροφα, αν ένας ανταγωνιστής κερδίσει με τιμή που θεωρείτε μη βιώσιμη, μπορείτε να ελέγξετε αν εφαρμόστηκε η διαδικασία. Η παράλειψή της μπορεί να θεμελιώσει προδικαστική προσφυγή.
Παράδειγμα
Ο Δήμος Άνω Πηγαδίων προκηρύσσει ανοικτό διαγωνισμό καθαριότητας σχολικών κτιρίων, εκτιμώμενης αξίας 120.000 € χωρίς ΦΠΑ για τρία έτη. Τέσσερις προσφορές κυμαίνονται από 108.000 έως 125.000 € και μία πέμπτη στα 68.000 €. Η αναθέτουσα αρχή καλεί την τελευταία να τεκμηριώσει την τιμή της. Η επιχείρηση απαντά σε δύο σελίδες, χωρίς ανάλυση των διατιθέμενων ωρών. Ο υπολογισμός της υπηρεσίας δείχνει ότι η τιμή δεν καλύπτει ούτε τις νόμιμες αποδοχές: η προσφορά απορρίπτεται και η σύμβαση ανατίθεται στην προσφορά των 108.000 €.
Συχνές ερωτήσεις
Είναι κάθε χαμηλή τιμή ασυνήθιστη;
Όχι. Τιμή που δικαιολογείται από αποδοτική οργάνωση, αποσβεσμένο εξοπλισμό ή καινοτομία είναι απολύτως αποδεκτή. Ασυνήθιστη είναι μόνο η τιμή που θέτει σε κίνδυνο την εκτέλεση.
Μπορεί η αναθέτουσα αρχή να απορρίψει χωρίς να ζητήσει εξηγήσεις;
Όχι. Η πρόσκληση για εξηγήσεις είναι υποχρεωτική. Απόρριψη χωρίς προηγούμενη κλήση είναι πλημμελής.
Τι ισχύει στην Κύπρο;
Η αρχή είναι η ίδια, καθώς απορρέει από την ευρωπαϊκή οδηγία, αλλά το ελληνικό τεκμήριο των δέκα ποσοστιαίων μονάδων δεν ισχύει εκεί. Ελέγξτε τους όρους του διαγωνισμού στο eProcurement (www.eprocurement.gov.cy).