Σύμβαση με δικαίωμα προαίρεσης
Η σύμβαση με δικαίωμα προαίρεσης έχει βέβαιο τμήμα και προαιρετικά τμήματα που ο φορέας ενεργοποιεί ή όχι. Λειτουργία, τιμές και συμβουλές για μια ΜμΕ.
Ενημερώθηκε στις 5 Σεπτεμβρίου 2026
Η σύμβαση με δικαίωμα προαίρεσης είναι δημόσια σύμβαση που περιλαμβάνει ένα βέβαιο τμήμα, το οποίο η αναθέτουσα αρχή δεσμεύεται να εκτελέσει, και ένα ή περισσότερα προαιρετικά τμήματα, τα οποία θα αποφασίσει αργότερα αν θα ενεργοποιήσει. Επιτρέπει να δημοπρατηθεί μία φορά ένα έργο του οποίου η πλήρης υλοποίηση εξαρτάται από χρηματοδότηση, από αδειοδότηση ή από ενδιάμεσο αποτέλεσμα που παραμένει αβέβαιο.
Πώς λειτουργεί
Ο ν. 4412/2016 επιτρέπει το δικαίωμα προαίρεσης σε έργα, προμήθειες και υπηρεσίες. Κάθε τμήμα πρέπει να αποτελεί συνεκτικό σύνολο, και τα έγγραφα της σύμβασης καθορίζουν από την υπογραφή το περιεχόμενο, την τιμή και τους όρους εκτέλεσής του. Η επιχείρηση δεσμεύεται για το σύνολο· η αναθέτουσα αρχή δεσμεύεται μόνο για το βέβαιο τμήμα.
Η ενεργοποίηση ενός προαιρετικού τμήματος γίνεται με ρητή απόφαση της αναθέτουσας αρχής, που κοινοποιείται στον ανάδοχο εντός της προθεσμίας που ορίζει η σύμβαση. Αν το τμήμα δεν ενεργοποιηθεί, ή ενεργοποιηθεί με καθυστέρηση, η σύμβαση μπορεί να προβλέπει αποζημίωση αναμονής ή αποζημίωση μη ενεργοποίησης υπέρ της επιχείρησης. Οι αποζημιώσεις αυτές δεν είναι αυτονόητες: πρέπει να αναγράφονται στα έγγραφα της σύμβασης.
Η εκτιμώμενη αξία της σύμβασης, που καθορίζει τη διαδικασία, περιλαμβάνει όλα τα τμήματα, βέβαια και προαιρετικά, καθώς και κάθε δικαίωμα παράτασης. Έργο με μέτριο βέβαιο τμήμα αλλά συνολική αξία άνω των 5.404.000 € χωρίς ΦΠΑ (verified 2026-09-05) ακολουθεί επομένως διαδικασία άνω των ορίων, με δημοσίευση στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ.
Τι σημαίνει για μια επιχείρηση
Η σύμβαση με προαιρέσεις προσφέρει προοπτική φόρτου εργασίας για αρκετά χρόνια, χωρίς όμως εγγύηση για τα προαιρετικά τμήματα. Το κρίσιμο σημείο είναι η τιμή: καθορίζεται για όλα τα τμήματα τη στιγμή της προσφοράς, ενώ τα προαιρετικά μπορεί να ενεργοποιηθούν έναν ή δύο χρόνους αργότερα. Ρήτρα αναθεώρησης τιμών είναι απαραίτητη, ιδίως σε περίοδο αύξησης του κόστους υλικών.
Ελέγξτε επίσης τις προθεσμίες ενεργοποίησης, την ύπαρξη αποζημιώσεων και τη δυνατότητα της αναθέτουσας αρχής να παραιτηθεί απλώς από τα προαιρετικά τμήματα. Στο έντυπο οικονομικής προσφοράς η τιμή κάθε τμήματος αναγράφεται χωριστά: φροντίστε τη συνοχή μεταξύ τμημάτων, ώστε η προσφορά να μη θεωρηθεί τεχνητά ανισόρροπη.
Παράδειγμα
Σύνδεσμος δήμων ανακαινίζει τον δημοτικό φωτισμό δώδεκα οικισμών. Η σύμβαση περιλαμβάνει βέβαιο τμήμα 700.000 € χωρίς ΦΠΑ για τους τέσσερις πιο επείγοντες οικισμούς και δύο προαιρετικά τμήματα 500.000 € έκαστο, εξαρτημένα από την έγκριση χρηματοδότησης. Το σύνολο των 1.700.000 € παραμένει κάτω από το όριο των 5.404.000 € των έργων: η σύμβαση ανατίθεται με εθνική διαδικασία. Κερδίζει ηλεκτρολογική επιχείρηση είκοσι εργαζομένων· το πρώτο προαιρετικό τμήμα ενεργοποιείται έναν χρόνο αργότερα.
Συχνές ερωτήσεις
Μπορεί ο φορέας να μην ενεργοποιήσει ποτέ τα προαιρετικά τμήματα;
Ναι. Δεν υποχρεούται. Μόνο μια ρητή ρήτρα αποζημίωσης, αν προβλέπεται, αποκαθιστά τον ανάδοχο.
Μπορεί να επαναδιαπραγματευτεί η τιμή ενός προαιρετικού τμήματος;
Όχι, εκτός από την εφαρμογή ρήτρας αναθεώρησης. Η τιμή κλειδώνει με την υπογραφή της σύμβασης για όλα τα τμήματα.
Ποια η διαφορά από τη σύμβαση με επιμέρους παραγγελίες;
Η σύμβαση με προαιρέσεις αφορά σύνολα ορισμένα και κοστολογημένα εκ των προτέρων. Η σύμβαση με επιμέρους παραγγελίες καλύπτει επαναλαμβανόμενες ανάγκες άγνωστων ποσοτήτων.