Προκαταβολή

Η προκαταβολή είναι ποσό που η αναθέτουσα αρχή καταβάλλει στον ανάδοχο πριν από κάθε έναρξη εκτέλεσης, για να χρηματοδοτήσει τις δαπάνες εκκίνησης: αγορά υλικών, κινητοποίηση συνεργείων, παραγγελίες σε προμηθευτές. Αποσβένεται στη συνέχεια με παρακρατήσεις από τις επόμενες πληρωμές.

Πώς λειτουργεί

Ο ν. 4412/2016 επιτρέπει τη χορήγηση προκαταβολής, αλλά δεν την επιβάλλει σε κάθε σύμβαση: πρέπει να προβλέπεται ρητά στα έγγραφα της σύμβασης, δηλαδή στη διακήρυξη και στους ειδικούς όρους. Εκεί ορίζονται το ποσοστό, ο χρόνος καταβολής και ο τρόπος απόσβεσης. Τα ανώτατα ποσοστά διαφέρουν ανά κατηγορία σύμβασης. Στα δημόσια έργα η προκαταβολή φτάνει το 15 % της αξίας της σύμβασης χωρίς αναθεώρηση και χωρίς ΦΠΑ, από το οποίο έως 5 % (και έως 7 % σε έργα με ασυνήθιστα σημαντικές πρώτες δαπάνες) για τα έξοδα εκκίνησης και έως 10 % για προμήθειες υλικών ή μηχανημάτων που θα ενσωματωθούν στο έργο (άρθρο 150 ν. 4412/2016). Στις μελέτες χορηγείται προκαταβολή έως 10 % της αμοιβής κάθε σταδίου. Στις προμήθειες και τις γενικές υπηρεσίες, εφόσον τα έγγραφα της σύμβασης δεν ορίζουν άλλον τρόπο πληρωμής, η έντοκη προκαταβολή μπορεί να φτάσει το 50 % της συμβατικής αξίας χωρίς ΦΠΑ, έναντι ισόποσης εγγύησης (άρθρο 200 ν. 4412/2016).

Η καταβολή γίνεται έναντι εγγυητικής επιστολής προκαταβολής ίσης αξίας, που εκδίδεται από τράπεζα ή από το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων και αποδεσμεύεται σταδιακά καθώς η προκαταβολή αποσβένεται. Η απόσβεση γίνεται με παρακράτηση ποσοστού από κάθε επόμενη πληρωμή, ώστε το ποσό να έχει επιστραφεί πριν από την τελική πληρωμή. Η προκαταβολή είναι έντοκη από την ημερομηνία καταβολής της στον ανάδοχο (άρθρο 72 παρ. 7 ν. 4412/2016)· στα έργα το επιτόκιο συνδέεται με τα έντοκα γραμμάτια του Δημοσίου.

Οι υπεργολάβοι που πληρώνονται απευθείας από την αναθέτουσα αρχή μπορούν να επωφεληθούν αναλογικά, εφόσον αυτό προβλέπεται. Στην Κύπρο η προκαταβολή ρυθμίζεται με τον ίδιο τρόπο, μέσα από τους όρους των εγγράφων του διαγωνισμού που δημοσιεύονται στο e-PPS (www.eprocurement.gov.cy).

Τι σημαίνει για μια επιχείρηση

Η προκαταβολή είναι πολύτιμο εργαλείο ρευστότητας, συχνά παραγνωρισμένο. Ζητείται με την οικονομική προσφορά ή με αίτηση μετά την υπογραφή, ανάλογα με τα τεύχη: ελέγξτε ποιο από τα δύο ισχύει και αν η τράπεζά σας μπορεί να εκδώσει την εγγυητική επιστολή με λογικό κόστος.

Προβλέψτε την απόσβεση: η προκαταβολή αφαιρείται από τους λογαριασμούς σας, μειώνοντας τις εισπράξεις στο δεύτερο μέρος της σύμβασης. Εντάξτε αυτόν τον ρυθμό στο ταμειακό σας σχέδιο αντί να θεωρήσετε την προκαταβολή έσοδο.

Αν η σύμβαση είναι συμφωνία-πλαίσιο με παραγγελίες, η προκαταβολή κρίνεται κατά κανόνα ανά εκτελεστική σύμβαση, σύμφωνα με τους όρους της συμφωνίας.

Παράδειγμα

Επιχείρηση ξυλείας υπογράφει με περιφερειακή υπηρεσία σύμβαση ανακαίνισης στέγης διοικητικού κτιρίου, αξίας 300.000 € με ΦΠΑ, διάρκειας οκτώ μηνών. Τα τεύχη προβλέπουν προκαταβολή έναντι ισόποσης εγγυητικής επιστολής. Η επιχείρηση την εισπράττει τον μήνα μετά την υπογραφή και παραγγέλλει την ξυλεία χωρίς τραπεζικό άνοιγμα. Η προκαταβολή αποσβένεται με παρακράτηση από τους λογαριασμούς της από τα μέσα του έργου και η εγγυητική επιστολή αποδεσμεύεται σταδιακά.

Συχνές ερωτήσεις

Μπορώ να αρνηθώ την προκαταβολή;

Ναι. Ο ανάδοχος δεν είναι υποχρεωμένος να τη ζητήσει, για παράδειγμα για να αποφύγει το κόστος της εγγυητικής επιστολής. Σπάνια συμφέρει μια ΜμΕ.

Πότε καταβάλλεται;

Μετά την προσκόμιση της εγγυητικής επιστολής, χωρίς να απαιτείται τιμολόγιο παροχής. Στα δημόσια έργα η προκαταβολή χορηγείται μετά την εγκατάσταση του εργοταξίου και την υποβολή ειδικού λογαριασμού στη διευθύνουσα υπηρεσία.

Είναι η προκαταβολή λογαριασμός;

Όχι. Ο λογαριασμός πληρώνει εργασίες που έχουν ήδη εκτελεστεί· η προκαταβολή είναι προχρηματοδότηση που επιστρέφεται μέσω των επόμενων λογαριασμών.

Σχετικοί όροι

• Κρατήσεις και εγγύηση καλής εκτέλεσης
• Ειδικοί όροι της σύμβασης
• Έντυπο οικονομικής προσφοράς
• Υπεργολαβία
• Αναθεώρηση τιμών