Ειδικοί όροι της σύμβασης
Οι ειδικοί όροι καθορίζουν τους διοικητικούς και οικονομικούς κανόνες μιας δημόσιας σύμβασης: τιμές, πληρωμές, ποινικές ρήτρες, εγγυήσεις. Τι να ελέγξετε.
Ενημερώθηκε στις 5 Σεπτεμβρίου 2026
Οι ειδικοί όροι της σύμβασης, που στα δημόσια έργα ονομάζονται Ειδική Συγγραφή Υποχρεώσεων, είναι το τεύχος των εγγράφων του διαγωνισμού που καθορίζει τις διοικητικές, νομικές και οικονομικές συνθήκες της συγκεκριμένης σύμβασης: μορφή των τιμών, τρόπο πληρωμής, προθεσμίες, ποινικές ρήτρες, εγγυήσεις, έκπτωση αναδόχου. Συμπληρώνει και εξειδικεύει τους γενικούς κανόνες εκτέλεσης του ν. 4412/2016.
Πώς λειτουργεί
Οι ειδικοί όροι συντάσσονται από την αναθέτουσα αρχή για κάθε σύμβαση. Αποτελούν συμβατικό έγγραφο και υπερισχύουν των γενικών προτύπων εκεί όπου ο νόμος επιτρέπει εξειδίκευση, ποτέ όμως εκεί όπου ο νόμος είναι αναγκαστικού δικαίου. Οι συνήθεις ενότητές τους είναι:
- τα συμβατικά τεύχη και η σειρά ισχύος τους·
- η διάρκεια, οι παρατάσεις και οι προθεσμίες εκτέλεσης·
- η μορφή της τιμής (κατ' αποκοπή, με τιμές μονάδας, μεικτή) και η αναθεώρησή της·
- η προκαταβολή, οι τμηματικοί λογαριασμοί και η προθεσμία πληρωμής·
- η εγγύηση καλής εκτέλεσης και οι κρατήσεις υπέρ τρίτων·
- οι ποινικές ρήτρες καθυστέρησης και οι λόγοι έκπτωσης ή καταγγελίας·
- οι κανόνες υπεργολαβίας, ασφάλισης και πνευματικής ιδιοκτησίας.
Σε απλές συμβάσεις προμηθειών ή υπηρεσιών η αναθέτουσα αρχή συχνά δεν εκδίδει χωριστό τεύχος: οι ίδιοι όροι ενσωματώνονται σε κεφάλαιο της διακήρυξης και στο σχέδιο σύμβασης. Στην Κύπρο την ίδια λειτουργία επιτελούν οι ειδικοί όροι των τυποποιημένων εγγράφων του e-PPS (www.eprocurement.gov.cy).
Τι σημαίνει για μια επιχείρηση
Οι ειδικοί όροι καθορίζουν τη ρευστότητα και τους κινδύνους σας. Πριν κοστολογήσετε, ελέγξτε την προθεσμία πληρωμής, την ύπαρξη προκαταβολής, το ύψος της εγγύησης καλής εκτέλεσης και τον μηχανισμό αναθεώρησης. Σε πολυετή σύμβαση χωρίς αναθεώρηση, μια άνοδος των τιμών των πρώτων υλών βαρύνει εξ ολοκλήρου εσάς.
Διαβάστε το άρθρο για τις ποινικές ρήτρες: υψηλό ημερήσιο ποσό χωρίς σαφές ανώτατο όριο κάνει μια σύμβαση επικίνδυνη. Δείτε επίσης τις κρατήσεις υπέρ τρίτων και τον τρόπο υπολογισμού τους, γιατί μειώνουν το καθαρό σας έσοδο σε κάθε λογαριασμό.
Δεν μπορείτε να διαπραγματευτείτε τους ειδικούς όρους μέσα στην προσφορά σας, εκτός αν προβλέπεται διαπραγμάτευση. Μπορείτε όμως να επισημάνετε προβληματικό όρο με γραπτό ερώτημα κατά τη διάρκεια του διαγωνισμού, ή να τον προσβάλετε με προδικαστική προσφυγή αν είναι παράνομος.
Παράδειγμα
Περιφέρεια συνάπτει σύμβαση συντήρησης ανελκυστήρων για τα σχολικά της κτίρια, εκτιμώμενης αξίας 320.000 € χωρίς ΦΠΑ για τέσσερα έτη. Οι ειδικοί όροι προβλέπουν ετήσια αναθεώρηση με βάση δείκτη του κλάδου, ποινική ρήτρα ανά ώρα καθυστέρησης στις επείγουσες αποκαταστάσεις με σαφές ανώτατο όριο, και εγγύηση καλής εκτέλεσης με εγγυητική επιστολή τράπεζας. Μικρή εταιρεία ανελκυστήρων ενσωματώνει αυτά τα στοιχεία στην τιμή της και εξασφαλίζει εκ των προτέρων το πιστωτικό όριο για την εγγυητική.
Συχνές ερωτήσεις
Ποια η διαφορά από τους γενικούς κανόνες εκτέλεσης;
Οι γενικοί κανόνες προκύπτουν από τον νόμο και ισχύουν για όλες τις συμβάσεις της κατηγορίας. Οι ειδικοί όροι είναι γραμμένοι για τη συγκεκριμένη σύμβαση και την εξειδικεύουν.
Είναι υποχρεωτικό χωριστό τεύχος;
Όχι. Σε πολλές συμβάσεις προμηθειών και υπηρεσιών οι ειδικοί όροι περιέχονται στη διακήρυξη και στο σχέδιο σύμβασης.
Προσβάλλεται όρος μετά την υπογραφή;
Δύσκολα. Οι όροι που αποδεχθήκατε υποβάλλοντας προσφορά σας δεσμεύουν. Γι' αυτό διαβάζονται πριν, όσο η προδικαστική προσφυγή είναι ακόμη δυνατή.