Εγγύηση καλής εκτέλεσης και εγγυητικές επιστολές
Στην Ελλάδα η καλή εκτέλεση καλύπτεται με εγγυητικές επιστολές, όχι με παρακράτηση πληρωμών. Ποσοστά, διάρκεια, επιστροφή και τι σημαίνουν για τη ρευστότητα.
Ενημερώθηκε στις 5 Σεπτεμβρίου 2026
Στη Γαλλία η αναθέτουσα αρχή παρακρατεί ποσοστό κάθε πληρωμής ως «retenue de garantie». Στην Ελλάδα δεν υπάρχει τέτοια παρακράτηση: τον ίδιο ρόλο παίζουν οι εγγυητικές επιστολές, δηλαδή δεσμεύσεις τράπεζας, χρηματοδοτικού ιδρύματος ή ασφαλιστικής επιχείρησης να καταβάλουν το ποσό στην αναθέτουσα αρχή. Ο ανάδοχος εισπράττει ολόκληρους τους λογαριασμούς του και δίνει σε αντάλλαγμα εγγυητικές επιστολές.
Πώς λειτουργεί
Ο ν. 4412/2016 προβλέπει τέσσερις βασικές εγγυήσεις (verified 2026-09-05, άρθρο 72 ν. 4412/2016):
- Εγγύηση συμμετοχής: έως 2 % της εκτιμώμενης αξίας της σύμβασης, χωρίς δικαιώματα προαίρεσης. Ισχύει τουλάχιστον τριάντα ημέρες μετά τη λήξη ισχύος της προσφοράς και επιστρέφεται με την προσκόμιση της εγγύησης καλής εκτέλεσης.
- Εγγύηση καλής εκτέλεσης: 4 % της εκτιμώμενης αξίας για προμήθειες και υπηρεσίες, 5 % για έργα και μελέτες. Κατατίθεται έως την υπογραφή του συμφωνητικού και επιστρέφεται στο σύνολό της μετά την οριστική παραλαβή. Οι αναθέτουσες αρχές μπορούν να μην την απαιτούν για συμβάσεις εκτιμώμενης αξίας έως 30.000 €. Σε συμφωνία-πλαίσιο το ποσοστό περιορίζεται σε 0,5 %.
- Εγγύηση προκαταβολής: απαιτείται όταν χορηγείται προκαταβολή, η οποία στα δημόσια έργα φτάνει το 15 % της αξίας της σύμβασης χωρίς αναθεώρηση και ΦΠΑ, έναντι τόκου.
- Εγγύηση καλής λειτουργίας: έως 5 % της εκτιμώμενης αξίας, για την αποκατάσταση ελαττωμάτων κατά την περίοδο εγγύησης, εφόσον προβλέπεται στα έγγραφα της σύμβασης.
Στα έργα και τις μελέτες, όταν η έκπτωση του αναδόχου υπερβαίνει όριο που ορίζει υπουργική απόφαση, προσκομίζεται και πρόσθετη εγγύηση, κλιμακωτά αυξανόμενη. Οι εγγυητικές επιστολές εκδίδονται από ιδρύματα που λειτουργούν νόμιμα σε κράτος μέλος της ΕΕ ή του ΕΟΧ.
Τι σημαίνει για μια επιχείρηση
Το σύστημα των εγγυητικών επιστολών βαραίνει λιγότερο τη ρευστότητα από μια παρακράτηση, αλλά δεσμεύει πιστωτικό όριο στην τράπεζά σας και κοστίζει προμήθεια. Για μια ΜμΕ, το πραγματικό ζήτημα είναι το διαθέσιμο πιστωτικό περιθώριο: πολλές παράλληλες συμβάσεις σημαίνουν πολλές παράλληλες εγγυήσεις.
Προετοιμάστε τη σχέση με το πιστωτικό σας ίδρυμα εκ των προτέρων, γιατί αξιολογεί την οικονομική σας κατάσταση πριν δεσμευτεί. Ελέγξτε στη διακήρυξη τα ζητούμενα ποσοστά και τη διάρκεια ισχύος: στα έργα η εγγύηση καλής εκτέλεσης πρέπει να ισχύει τουλάχιστον τρεις μήνες πέραν του αθροίσματος της συμβατικής προθεσμίας, της οριακής προθεσμίας και του χρόνου υποχρεωτικής συντήρησης.
Μετά την οριστική παραλαβή, ζητήστε εγγράφως την επιστροφή των εγγυητικών επιστολών. Οι υπηρεσίες δεν το κάνουν πάντα αυτεπαγγέλτως και κάθε μήνας καθυστέρησης κοστίζει προμήθεια. Στην Κύπρο ισχύει ανάλογη λογική εγγυητικών επιστολών, με τα ποσοστά να ορίζονται στα έγγραφα του κάθε διαγωνισμού στο eProcurement (www.eprocurement.gov.cy).
Παράδειγμα
Επιχείρηση ξυλουργικών εργασιών αναλαμβάνει το τμήμα εσωτερικών κουφωμάτων σχολικού συγκροτήματος, αξίας 240.000 € χωρίς ΦΠΑ. Καταθέτει εγγύηση συμμετοχής 4.800 € (2 %) κατά τον διαγωνισμό και, πριν από την υπογραφή, εγγύηση καλής εκτέλεσης 12.000 € (5 %). Εισπράττει ολόκληρους τους λογαριασμούς της καθώς προχωρούν οι εργασίες. Δεκατρείς μήνες μετά την παραλαβή χωρίς παρατηρήσεις, ζητά και λαμβάνει την επιστροφή της εγγυητικής επιστολής.
Συχνές ερωτήσεις
Υπάρχει παρακράτηση επί των πληρωμών στην Ελλάδα;
Όχι ως εγγύηση εκτέλεσης. Υπάρχουν όμως νόμιμες κρατήσεις υπέρ τρίτων φορέων επί κάθε λογαριασμού, οι οποίες αναφέρονται στα έγγραφα της σύμβασης.
Μπορώ να αρνηθώ την εγγύηση καλής εκτέλεσης;
Όχι. Είναι προϋπόθεση υπογραφής του συμφωνητικού, εκτός αν η αναθέτουσα αρχή την έχει παραλείψει για σύμβαση έως 30.000 €.
Τι γίνεται αν δεν επιστρέφεται η εγγύηση;
Μετά την οριστική παραλαβή η επιστροφή οφείλεται. Απευθύνετε έγγραφη όχληση στη διευθύνουσα υπηρεσία και, αν χρειαστεί, ασκήστε τα προβλεπόμενα ένδικα μέσα.