Κύριος του έργου, μελετητής και επίβλεψη

Ο κύριος του έργου, ο μελετητής και ο τεχνικός σύμβουλος είναι οι τρεις ρόλοι που δομούν κάθε δημόσιο έργο. Κύριος του έργου είναι ο φορέας για λογαριασμό του οποίου κατασκευάζεται το έργο· ο μελετητής εκπονεί τη μελέτη και, μέσω της επίβλεψης, κατευθύνει την εκτέλεση· ο τεχνικός σύμβουλος υποστηρίζει τον κύριο του έργου χωρίς να τον υποκαθιστά.

Πώς λειτουργεί

Κύριος του έργου είναι ο δημόσιος φορέας, δήμος, περιφέρεια, νοσοκομείο, φορέας κοινωνικής κατοικίας, που αποφασίζει το έργο, καθορίζει το πρόγραμμα, εγκρίνει τον προϋπολογισμό, επιλέγει τους αναδόχους και παραλαμβάνει το έργο. Ο ν. 4412/2016 ρυθμίζει στο Βιβλίο I τόσο τις συμβάσεις έργων όσο και τις συμβάσεις μελετών και τεχνικών υπηρεσιών. Η υπηρεσία που ασκεί τα καθήκοντα αυτά ονομάζεται διευθύνουσα υπηρεσία, ενώ την εποπτεία έχει η προϊσταμένη αρχή.

Ο μελετητής είναι ανάδοχος σύμβασης μελέτης, συνήθως αρχιτεκτονικό γραφείο σε συνεργασία με γραφεία στατικών και ηλεκτρομηχανολογικών μελετών. Μεταφράζει το πρόγραμμα σε μελέτη κατά στάδια, συντάσσει την τεχνική περιγραφή και τις προδιαγραφές και τα τεύχη δημοπράτησης, υποστηρίζει τη διαδικασία ανάθεσης του έργου και, όταν του ανατεθεί, ασκεί επίβλεψη. Στην Ελλάδα η άσκηση μελετητικής δραστηριότητας προϋποθέτει εγγραφή στα σχετικά μητρώα και μελετητικά πτυχία ανά κατηγορία, στοιχείο που ελέγχεται στα δικαιολογητικά συμμετοχής. Για σημαντικά κτίρια, ο μελετητής επιλέγεται κατά κανόνα με διαγωνισμό μελετών.

Ο τεχνικός σύμβουλος παρεμβαίνει νωρίτερα ή καθ' όλη τη διάρκεια: μελέτες σκοπιμότητας, προγραμματισμός, νομική ή χρηματοοικονομική υποστήριξη, περιβαλλοντική παρακολούθηση, διοίκηση έργου. Βοηθά τον κύριο του έργου να αποφασίσει, αλλά δεν εκπονεί τη μελέτη του ίδιου έργου, για να αποφεύγονται συγκρούσεις συμφερόντων.

Τι σημαίνει για μια επιχείρηση

Για μια κατασκευαστική επιχείρηση, η κατανόηση των ρόλων είναι ουσιώδης: ο μελετητής συντάσσει τα τεχνικά τεύχη, εισηγείται στην αξιολόγηση και δίνει τις εντολές στο εργοτάξιο μέσω της επίβλεψης· ο κύριος του έργου υπογράφει τη σύμβαση και πληρώνει. Τα τεχνικά ερωτήματα κατά τη διαδικασία υποβάλλονται στην αναθέτουσα αρχή, που τα διαβιβάζει στον μελετητή.

Για έναν αρχιτέκτονα, ένα γραφείο μελετών ή έναν οικονομολόγο κατασκευών, οι συμβάσεις μελετών και τεχνικών υπηρεσιών είναι οι ίδιες δημόσιες συμβάσεις, με τα ίδια μέσα δημοσιότητας. Οι μικρές μελέτες ανατίθενται συχνά με διαδικασίες κάτω των ορίων, προσιτές σε γραφείο λίγων ατόμων, μόνο ή σε ένωση. Οι μεγαλύτερες περνούν από διαγωνισμούς μελετών. Η τεχνική συμβουλευτική υποστήριξη είναι αγορά που μεγαλώνει, κυρίως στην ενεργειακή αναβάθμιση κτιρίων και στον προγραμματισμό.

Παράδειγμα

Δήμος, ως κύριος του έργου, θέλει να κατασκευάσει βρεφονηπιακό σταθμό με προϋπολογισμό έργου 2.200.000 € χωρίς ΦΠΑ. Αναθέτει πρώτα σε γραφείο τεχνικής υποστήριξης τον προγραμματισμό, έναντι 28.000 € χωρίς ΦΠΑ. Στη συνέχεια προκηρύσσει σύμβαση μελέτης, την οποία κερδίζει ένωση αρχιτέκτονα και γραφείων μελετών έναντι 260.000 € χωρίς ΦΠΑ. Ο μελετητής συντάσσει τα τεύχη δημοπράτησης του έργου, το οποίο ο δήμος δημοπρατεί σε εννέα ομάδες εργασιών.

Συχνές ερωτήσεις

Μπορεί ο μελετητής να είναι και ο κατασκευαστής;

Κατά κανόνα όχι· η μελέτη και η κατασκευή ανατίθενται χωριστά. Εξαίρεση αποτελούν οι συμβάσεις μελέτης και κατασκευής που επιτρέπει ρητά ο νόμος.

Μπορεί ο τεχνικός σύμβουλος να συμμετάσχει μετά στη μελέτη;

Όχι, εκτός αν αποδειχθεί ότι δεν αποκομίζει αθέμιτο πλεονέκτημα. Η αναθέτουσα αρχή οφείλει να αποκλείει συμμετοχές που νοθεύουν τον ανταγωνισμό.

Ποιος πληρώνει τον εργολάβο;

Ο κύριος του έργου, με βάση τους λογαριασμούς που ελέγχει και εγκρίνει η επίβλεψη και η διευθύνουσα υπηρεσία.

Σχετικοί όροι

• Τεχνική περιγραφή και τεχνικές προδιαγραφές
• Διαγωνισμός μελετών
• Γενικοί όροι εκτέλεσης δημόσιων συμβάσεων
• Υποδιαίρεση σε τμήματα
• Δημόσια σύμβαση