Aanbesteding: de openbare en de niet-openbare procedure
Bij een aanbesteding kiest de inkoper de beste inschrijving zonder te onderhandelen. Vormen, Europese drempels 2026 en tips voor het mkb in Nederland.
Bijgewerkt op 5 september 2026
Een aanbesteding is de procedure waarmee een publieke inkoper uit de ontvangen inschrijvingen de economisch meest voordelige kiest, op grond van vooraf bekendgemaakte criteria en zonder onderhandeling. In het dagelijks spraakgebruik betekent het woord ook breder: elke opdracht die een ministerie, gemeente, provincie of ziekenhuis in concurrentie op de markt zet.
Hoe het werkt
In strikte zin komt de aanbesteding zonder onderhandeling in de Aanbestedingswet 2012 in twee vormen voor, en beide zijn Europese aanbestedingsprocedures zodra de geraamde waarde de Europese drempels haalt: 140.000 euro voor leveringen en diensten van de centrale overheid, 216.000 euro voor die van decentrale overheden en andere aanbestedende diensten, 5.404.000 euro voor werken (drempels van 1 januari 2026 tot en met 31 december 2027, exclusief btw).
In de openbare procedure mag elk geïnteresseerd bedrijf inschrijven. In de niet-openbare procedure worden eerst gegadigden geselecteerd en mogen alleen zij daarna inschrijven. In beide gevallen publiceert de aanbestedende dienst een aankondiging van de opdracht, stelt hij de aanbestedingsstukken beschikbaar, ontvangt hij de inschrijvingen vóór een sluitingsdatum en rangschikt hij ze op gewogen gunningscriteria. Onderhandelen mag niet: de ingediende inschrijving is definitief. Wie wel wil onderhandelen, kiest een andere procedure, zoals de mededingingsprocedure met onderhandeling.
Onder de Europese drempels kiest de inkoper doorgaans een onderhandse of nationale procedure met soepeler regels, ook al staat er in de stukken nog vaak gewoon aanbesteding. De Gids Proportionaliteit, die via het Aanbestedingsbesluit verplicht is gesteld (verified 2026-09-05), stuurt die keuze. In België gelden dezelfde twee vormen onder de wet van 17 juni 2016, met bekendmaking via e-Procurement.
Wat dit betekent voor een bedrijf
Meedoen vraagt vooral methode, niet omvang. Lees eerst de aanbestedingsleidraad: daarin staan de sluitingsdatum, de gevraagde documenten en de weging van de criteria. Werk daarna het plan van aanpak uit, dat vaak even zwaar weegt als de prijs. En omdat er niet onderhandeld wordt, moet uw prijs meteen kloppen. Een onvolledige of te laat ingediende inschrijving wordt zonder discussie terzijde gelegd.
Opdrachten worden bovendien vaak opgeknipt in percelen: een klein bedrijf kan zich beperken tot het perceel dat bij zijn vak past.
Voorbeeld
De gemeenschappelijke regeling Val de Brenne start een openbare procedure voor de levering en het onderhoud van ICT-apparatuur, geraamd op 260.000 euro over vier jaar. Dat bedrag ligt boven de drempel van 216.000 euro voor decentrale overheden: de aankondiging gaat naar TenderNed en naar TED. Een ICT-dienstverlener met twaalf medewerkers schrijft in op het perceel onderhoud en wint dankzij een kortere responstijd dan de concurrenten.
Veelgestelde vragen
Kan ik over mijn prijs onderhandelen?
Nee. De openbare en de niet-openbare procedure sluiten onderhandeling uit. De inkoper mag alleen om verduidelijking vragen, zonder de inhoud te laten wijzigen.
Is er een minimumomzet vereist?
Een omzeteis mag, maar de Aanbestedingswet 2012 begrenst hem: hij mag niet hoger zijn dan driemaal de geraamde waarde van de opdracht, of van het perceel waarop u inschrijft (artikel 2.90, vijfde lid).
Waar vind ik lopende aanbestedingen?
Op TenderNed, op TED voor Europese opdrachten en op de aanbestedingsplatformen van inkopers. Een signaleringsdienst als Scoutee bundelt die bronnen en waarschuwt u bij aankondigingen die bij uw activiteit passen.