Κεντρικές αρχές αγορών (ΕΚΑΑ)

Κεντρική αρχή αγορών είναι μια αναθέτουσα αρχή που συνάπτει συμβάσεις ή συμφωνίες-πλαίσιο προοριζόμενες για άλλες αναθέτουσες αρχές, ή που αγοράζει αγαθά και υπηρεσίες για να τα μεταπωλήσει σε αυτές. Στην Ελλάδα ο ρόλος αυτός δεν ανήκει σε έναν γενικό οργανισμό όπως η γαλλική UGAP, αλλά κατανέμεται σε Εθνικές Κεντρικές Αρχές Αγορών (ΕΚΑΑ) ανά τομέα.

Πώς λειτουργεί

Ο ν. 4412/2016 αναγνωρίζει δύο δραστηριότητες για μια κεντρική αρχή αγορών: τη δραστηριότητα χονδρεμπόρου, όπου αγοράζει και μεταπωλεί, και τη δραστηριότητα διαμεσολαβητή, όπου συνάπτει συμφωνίες-πλαίσιο στις οποίες προσχωρούν στη συνέχεια οι φορείς. Και στις δύο περιπτώσεις, ο φορέας που προσφεύγει σε κεντρική αρχή θεωρείται ότι έχει τηρήσει τις υποχρεώσεις δημοσιότητας και ανταγωνισμού: δεν προκηρύσσει δικό του διαγωνισμό.

Ως Εθνικές Κεντρικές Αρχές Αγορών λειτουργούν (verified 2026-09-05, άρθρο 41 ν. 4412/2016): η Γενική Γραμματεία Υποδομών του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών για τις συμβάσεις έργων, μελετών και τεχνικών υπηρεσιών· η Γενική Διεύθυνση Δημοσίων Συμβάσεων της Γενικής Γραμματείας Εμπορίου για τις προμήθειες και τις γενικές υπηρεσίες· και η Εθνική Κεντρική Αρχή Προμηθειών Υγείας (ΕΚΑΠΥ) για τα ιατροτεχνολογικά, υγειονομικά και φαρμακευτικά αγαθά και τις συναφείς υπηρεσίες.

Δίπλα σε αυτές λειτουργούν και άλλες κεντρικές αρχές αγορών που ορίζονται με υπουργικές αποφάσεις για συγκεκριμένους τομείς ή ομάδες φορέων. Παρόμοια λογική έχουν και οι από κοινού διαδικασίες, όπου περισσότεροι φορείς μοιράζονται έναν διαγωνισμό, χωρίς όμως να παύουν να είναι συνήθεις αναθέτουσες αρχές. Στην Κύπρο αντίστοιχο ρόλο συντονισμού επιτελεί η αρμόδια αρχή δημοσίων συμβάσεων, με τους διαγωνισμούς στο eProcurement (www.eprocurement.gov.cy).

Τι σημαίνει για μια επιχείρηση

Οι κεντρικές αρχές αγορών είναι διπλό διακύβευμα. Από τη μία απορροφούν σημαντικό μέρος των τρεχουσών αγορών: προμηθευτής που απουσιάζει από τις συμβάσεις τους χάνει την πρόσβαση σε πολλούς φορείς που δεν αγοράζουν πια αλλιώς. Από την άλλη, μια σύμβαση κεντρικής αρχής ανοίγει μεγάλο όγκο με μία μόνο διαδικασία.

Οι συμβάσεις αυτές είναι απαιτητικές: εθνικοί όγκοι, εφοδιαστική, χρηματοοικονομική επάρκεια, απαιτήσεις εξυπηρέτησης. Μια ΜμΕ μπορεί να μπει μέσω περιφερειακών ή εξειδικευμένων τμημάτων, σε ένωση οικονομικών φορέων, ή ως υπεργολάβος ή διανομέας του αναδόχου. Παρακολουθήστε τις προκηρύξεις του τομέα σας, συχνά μήνες πριν από τη λήξη των τρεχουσών συμβάσεων.

Θυμηθείτε τέλος ότι φορέας που προμηθεύεται μέσω κεντρικής αρχής δεν δημοσιεύει δική του προκήρυξη: εκεί μετράει περισσότερο η άμεση επαφή και η γνώση των ανταγωνιστικών καταλόγων παρά η παρακολούθηση προκηρύξεων.

Παράδειγμα

Περιφερειακός κατασκευαστής σχολικού εξοπλισμού διαπιστώνει ότι αρκετά σχολεία του νομού προμηθεύονται πλέον μέσω κεντρικής συμφωνίας-πλαισίου. Εντοπίζει στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ την προκήρυξη ανανέωσης της εθνικής συμφωνίας-πλαισίου, υποδιαιρεμένη ανά οικογένεια προϊόντων, με ανώτατη αξία αρκετών εκατομμυρίων ευρώ. Υποβάλλει προσφορά σε ένωση με κατασκευαστή άλλης περιφέρειας για το τμήμα των θρανίων και καθισμάτων, κερδίζει το τμήμα και γίνεται προμηθευτής αναφοράς για όλους τους προσχωρούντες φορείς.

Συχνές ερωτήσεις

Υποχρεούται μια αρχή να προμηθεύεται μέσω ΕΚΑΑ;

Όχι κατά κανόνα. Για ορισμένες κατηγορίες αγαθών και φορέων όμως η κεντρικοποίηση προβλέπεται από ειδικές διατάξεις. Η προσφυγή σε κεντρική αρχή είναι κατά τα λοιπά ευχέρεια.

Πώς γίνεται κανείς προμηθευτής μιας ΕΚΑΑ;

Απαντώντας στους διαγωνισμούς της, που δημοσιεύονται στο ΕΣΗΔΗΣ, στο ΚΗΜΔΗΣ και, άνω των ορίων, στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ. Δεν υπάρχει προεγγραφή εκτός διαγωνισμού.

Διαπραγματεύεται ο τελικός φορέας τις τιμές;

Όχι. Παραγγέλλει με τους όρους της σύμβασης που συνήψε η κεντρική αρχή, στους οποίους ενσωματώνεται και το κόστος της.

Σχετικοί όροι

• Αναθέτουσα αρχή και αναθέτων φορέας
• Συμφωνία-πλαίσιο
• Σύμβαση με επιμέρους παραγγελίες
• Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ και TED
• Δημόσιες συμβάσεις

Το Scoutee παρακολουθεί τις προκηρύξεις των εθνικών κεντρικών αρχών αγορών.