Prijsherziening en indexering
Prijsherziening en indexering passen de prijs van een overheidsopdracht aan de kostenontwikkeling aan. Vaste en verrekenbare prijzen, indexcijfers en clausules.
Bijgewerkt op 5 september 2026
Prijsherziening en indexering zijn de mechanismen waarmee de prijs van een overheidsopdracht meebeweegt met de economische omstandigheden. Een vaste prijs blijft ongewijzigd voor de hele looptijd; een verrekenbare of geïndexeerde prijs wordt periodiek bijgesteld volgens een in het contract vastgelegde formule of index.
Hoe het werkt
De Aanbestedingswet 2012 schrijft geen prijsvorm voor: de opdrachtgever kiest die zelf en legt haar vast in de administratieve bepalingen van het bestek en in de van toepassing verklaarde algemene contractvoorwaarden, zoals de UAV 2012 of de UAV-GC bij werken. Wat wel geldt, is het beginsel van proportionaliteit: alle risico's zonder enige verrekening bij de opdrachtnemer leggen bij een meerjarige opdracht met sterk schommelende grondstofprijzen is moeilijk te verdedigen, en de Gids Proportionaliteit wijst opdrachtgevers daarop.
Een indexeringsclausule verwijst naar objectieve referenties: de prijsindexcijfers van het CBS, de grond-, weg- en waterbouwindexcijfers, loonindexcijfers of noteringen van grondstoffen. Het bestek bepaalt de formule, de eventuele vaste voet, de frequentie van herziening en soms een bovengrens waarboven partijen opnieuw in gesprek gaan of de overeenkomst kan worden beëindigd.
De herziening werkt door op de prijzen van de prijzenlijst of de staat van hoeveelheden, bij elke factuur of elke periode. Daarnaast kennen de UAV een regeling voor kostenverhogende omstandigheden: onvoorziene omstandigheden die de kosten aanzienlijk verhogen en die de opdrachtnemer niet hoefde te voorzien, kunnen tot bijbetaling leiden, maar alleen onder strikte voorwaarden en na tijdige schriftelijke waarschuwing. In België werkt de prijsherziening met wettelijk gekaderde formules die in het bestek worden opgenomen.
Wat dit betekent voor een bedrijf
De prijsvorm is een van de grootste risicoposten van een aanbesteding. Bij een meerjarige opdracht met een vaste prijs zonder indexering komt elke kostenstijging voor uw rekening. Lees de prijsclausule vóór u calculeert, en stel er tijdens de nota van inlichtingen een vraag over als zij ontbreekt of onduidelijk is; is de prijs echt vast, neem dan een realistische risico-opslag op.
Bij een geïndexeerde opdracht: controleer of de gekozen index werkelijk uw kostenstructuur volgt. Een index voor wegenbouw beschermt geen energieleverancier en geen ICT-dienstverlener met vooral loonkosten.
Zorg er ten slotte voor dat u de indexering ook daadwerkelijk factureert. Financiële afdelingen passen haar niet uit zichzelf toe: het is aan u om het coëfficiënt te berekenen en op de factuur te zetten.
Voorbeeld
Een aannemer wint een raamovereenkomst voor wegonderhoud bij de gemeenschappelijke regeling Oostbeek, met een maximum van 600.000 euro exclusief btw over vier jaar. Het bestek voorziet in kwartaalindexering volgens een formule met een vaste voet en een index voor wegenbouw. Wanneer de bitumenprijs sterk stijgt, volgen zijn eenheidsprijzen de index en blijft zijn marge overeind. Een concurrent met een naburige opdracht tegen vaste prijzen draagt de stijging zelf.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een vaste en een verrekenbare prijs?
Een vaste prijs blijft ongewijzigd, ongeacht de kostenontwikkeling. Een verrekenbare of geïndexeerde prijs wordt periodiek bijgesteld volgens de contractuele formule.
Kan indexering de prijs ook verlagen?
Ja. De formule werkt beide kanten op. Dalen de indexcijfers, dan daalt de herziene prijs mee.
Kan ik indexering vragen die niet in het contract staat?
Nee, behalve via een contractwijziging die de opdrachtgever aanvaardt binnen de wettelijke grenzen, of bij kostenverhogende omstandigheden onder de UAV. Een recht is het niet.