Marktconsultatie
Een marktconsultatie is de marktverkenning vóór een aanbesteding. Wettelijk kader, grenzen en waarom het mkb eraan zou moeten meedoen.
Bijgewerkt op 5 september 2026
Een marktconsultatie is de fase waarin een publieke opdrachtgever de markt verkent voordat hij een aanbesteding start: gesprekken met leveranciers, schriftelijke informatieverzoeken, onderzoek naar oplossingen en prijsniveaus. Zo kan hij een realistische behoefte formuleren en specificaties opschrijven die ondernemingen ook echt kunnen waarmaken.
Hoe het werkt
De Aanbestedingswet 2012 staat marktconsultatie uitdrukkelijk toe, in navolging van de Europese aanbestedingsrichtlijn van 2014. De opdrachtgever mag advies vragen, ondernemingen over zijn plannen informeren en hun input gebruiken bij het opstellen van de aanbestedingsstukken, mits die contacten de mededinging niet vervalsen en de beginselen van gelijke behandeling en transparantie onaangetast laten.
De wet regelt ook wat er gebeurt met een onderneming die aan de voorbereiding heeft meegewerkt: zij mag gewoon inschrijven, zolang de opdrachtgever maatregelen neemt om haar voorsprong weg te nemen. In de praktijk betekent dat: het delen van alle uitgewisselde informatie met alle inschrijvers en een ruime indieningstermijn. Uitsluiting is een laatste redmiddel, dat alleen mag als het voordeel op geen enkele andere manier te neutraliseren is.
Marktconsultatie kent veel vormen: individuele gesprekken, een schriftelijke uitvraag van informatie, een oproep tot belangstelling, een concept-programma van eisen dat ter commentaar wordt voorgelegd, of een marktdag. Er geldt geen drempelbedrag en het is geen procedure: de consultatie gaat vooraf aan de keuze tussen een onderhandse en een Europese procedure, die van de geraamde waarde afhangt. Nederlandse opdrachtgevers publiceren hun marktconsultaties steeds vaker op TenderNed; in België gebeurt dat via e-Procurement of de eigen website.
Wat dit betekent voor een bedrijf
De marktconsultatie is het beste moment om een aanbesteding te beïnvloeden, voordat het bestek vastligt. Ga op uitnodigingen in, leg uit wat haalbaar is en wat duur is, en stel een indeling in percelen voor die ook voor kleinere partijen werkt.
Houd bij wat u aanlevert, want de opdrachtgever kan het in de aanbestedingsstukken opnemen. Reken niet op een blijvende voorsprong: de aanbesteding die volgt staat open voor uw concurrenten en u wordt op dezelfde criteria beoordeeld. De echte winst is dat u de behoefte en de planning maanden eerder kent dan de rest.
Voorbeeld
Een samenwerkingsverband van ziekenhuizen in Hoogkempen bereidt de vervanging van zijn patiëntbewakingsmonitoren voor. Vóór het programma van eisen wordt geschreven, publiceert het een marktconsultatie en spreekt het met zes fabrikanten. Uit die gesprekken blijkt dat de echte uitdaging de koppeling met het elektronisch patiëntendossier is. Het verband start daarna een openbare procedure van 1.800.000 euro exclusief btw, met interoperabiliteit als gunningscriterium met 30 procent weging.
Veelgestelde vragen
Mag een opdrachtgever leveranciers spreken vóór een aanbesteding?
Ja, de wet staat het uitdrukkelijk toe, mits hij ondernemingen gelijk behandelt en niemand een beslissende voorsprong geeft in de latere procedure.
Mag ik nog inschrijven als ik aan de consultatie heb meegedaan?
Ja. Uitsluiting is alleen mogelijk als er geen enkele maatregel is die uw voorsprong wegneemt, en dat komt zelden voor.
Is een marktconsultatie hetzelfde als een oproep tot belangstelling?
Nee. De oproep tot belangstelling is een van de instrumenten binnen de bredere marktverkenning die een marktconsultatie is.