Kort geding vóór de gunning
Met een kort geding vecht een afgewezen inschrijver een aanbesteding aan vóór de overeenkomst. Termijnen, voorwaarden, gevolgen en praktische tips.
Belangrijkste markt: Nederland
Bijgewerkt op 5 september 2026
Het kort geding vóór de gunning is de spoedprocedure waarmee een benadeelde onderneming een aanbesteding aan de rechter kan voorleggen voordat de overeenkomst wordt getekend. De rechter kan de procedure schorsen, de gunningsbeslissing verbieden, de opdrachtgever bevelen opnieuw te beoordelen of de aanbesteding over te doen.
Hoe het werkt
Anders dan in Frankrijk, waar de bestuursrechter oordeelt, is in Nederland de gewone burgerlijke rechter bevoegd: de voorzieningenrechter van de rechtbank. Het rechtsmiddel staat open voor iedereen met belang bij de opdracht die door het gestelde gebrek is of dreigt te worden benadeeld: een afgewezen inschrijver, maar ook een onderneming die door een onrechtmatige eis in de aankondiging niet kon meedoen.
Het geding moet worden ingesteld voordat de overeenkomst tot stand komt. Om dat mogelijk te maken schrijft artikel 2.127 van de Aanbestedingswet 2012 een opschortende termijn voor van ten minste twintig kalenderdagen tussen de mededeling van de gunningsbeslissing en het sluiten van de overeenkomst. Wordt binnen die termijn gedagvaard, dan mag de opdrachtgever in beginsel niet tekenen tot de uitspraak. Die volgt doorgaans binnen enkele weken.
De rechter toetst alleen de gebreken die de eiser raken: niet-aangekondigde (sub)criteria, een ongeldige inschrijving die toch is beoordeeld, een gebrekkige motivering, een niet-onderzochte abnormaal lage inschrijving of een te korte indieningstermijn. Hij beoordeelt niet opnieuw welke aanbieding inhoudelijk de beste is; de beoordelingsruimte van de opdrachtgever blijft groot.
Is de overeenkomst eenmaal gesloten, dan wordt aantasting veel moeilijker: alleen in ernstige gevallen, zoals gunning zonder de vereiste aankondiging, kan de overeenkomst nog worden vernietigd. In België loopt de schorsing van een aanbesteding van een overheid via de Raad van State, met een eigen wachttermijn.
Wat dit betekent voor een bedrijf
Het kort geding is snel en effectief, maar vraagt om onmiddellijke actie. Vraag direct na de gunningsbeslissing schriftelijk om de volledige motivering: de scores, de relatieve voordelen van de winnende inschrijving en de onderbouwing per criterium. Ziet u een gebrek, schakel dan meteen een advocaat in: de opschortende termijn is kort, en bij onderhandse opdrachten onder de drempel bestaat die termijn niet altijd.
Weeg het commerciële belang mee: procederen tegen een opdrachtgever met wie u langdurig wilt samenwerken is niet vrijblijvend. Maar een gegrond en zakelijk gevoerd geding is een recht en houdt de opdrachtgever bij de les.
Leg tijdens de aanbesteding alles vast: gestelde vragen, ontvangen antwoorden, rectificaties en ontvangstbevestigingen. En klaag tijdig: wie een gebrek pas na de gunning aankaart terwijl hij het eerder kon zien, krijgt van de rechter vaak nul op het rekest.
Voorbeeld
Een mkb-cateraar eindigt als tweede bij een aanbesteding voor schoolmaaltijden van de gemeente Verrebeek, met een waarde van 700.000 euro exclusief btw over drie jaar. Uit de gunningsbeslissing blijkt dat een subcriterium over de reisafstand van het bedrijf heeft meegewogen in het kwaliteitsoordeel, terwijl dat niet in de aanbestedingsleidraad stond. Het bedrijf dagvaardt binnen de opschortende termijn. De voorzieningenrechter verbiedt gunning op basis van deze beoordeling en gebiedt de gemeente opnieuw te beoordelen op uitsluitend de aangekondigde criteria.
Veelgestelde vragen
Heb ik een advocaat nodig?
Bij de rechtbank is procesvertegenwoordiging door een advocaat in kort geding verplicht. Gezien de korte termijn en de techniek van het onderwerp is dat ook praktisch onmisbaar.
Hoeveel tijd heb ik om te reageren?
Tot de overeenkomst is gesloten. Bij Europese procedures garandeert de opschortende termijn van ten minste twintig kalenderdagen die ruimte. Onder de drempel handelt u meteen.
Krijg ik met een kort geding de opdracht?
Nee. U bereikt hooguit dat de beoordeling of de hele procedure wordt overgedaan. U moet dan opnieuw meedingen.