Rażąco niska cena
Rażąco niska cena to cena oderwana od realiów rynku. Jak zamawiający ją bada, jak odpowiedzieć na wezwanie i jak obronić własną wycenę.
Zaktualizowano 5 września 2026
Rażąco niska cena to cena lub koszt oferty oderwane od realiów rynkowych w stopniu, który podważa możliwość należytego wykonania zamówienia. Prawo zamówień publicznych nakazuje zamawiającemu zbadać takie przypadki, wezwać wykonawcę do wyjaśnień i — jeżeli wyjaśnienia nie przekonują — odrzucić ofertę.
Jak to działa
Zamawiający nie stosuje jednej automatycznej formuły. Ocenia każdy przypadek, porównując cenę z własnym szacunkiem wartości zamówienia, z cenami pozostałych ofert i z typowymi kosztami danej usługi czy roboty. Ustawa wskazuje jednak próg procentowy odchylenia od wartości zamówienia lub od średniej arytmetycznej cen złożonych ofert, po którego przekroczeniu wezwanie do wyjaśnień jest obowiązkowe, chyba że rozbieżność wynika z okoliczności oczywistych, niewymagających wyjaśnienia. Aktualne brzmienie tego przepisu warto sprawdzić w tekście ustawy.
Wezwanie ma charakter kontradyktoryjny: zamawiający pisemnie wskazuje, co wydaje się nieprawidłowe, i wyznacza termin na złożenie wyjaśnień wraz z dowodami. Wykonawca może powołać się na przyjęte rozwiązania techniczne, wyjątkowo sprzyjające warunki realizacji, oryginalność oferty, koszty pracy, pomoc publiczną uzyskaną zgodnie z prawem czy wynikające z przepisów obowiązki podatkowe i środowiskowe.
Ciężar dowodu, że oferta nie zawiera rażąco niskiej ceny, spoczywa na wykonawcy. Jeżeli wyjaśnień brak albo są ogólnikowe, oferta podlega odrzuceniu. Odrzucenie jest tym bardziej konieczne, gdy niska cena wynika z naruszenia obowiązków w zakresie prawa pracy, ubezpieczeń społecznych lub ochrony środowiska. Badanie może dotyczyć także cen podwykonawców oraz pojedynczych pozycji formularza cenowego lub kosztorysu ofertowego, jeżeli mają one istotny wpływ na realizację.
Co to zmienia dla firmy
Wezwanie do wyjaśnień nie jest wyrokiem. To okazja, by pokazać rzetelność: odpowiadaj konkretnie, liczbowo i z dowodami, pozycja po pozycji. Rozpisz koszty pracy z odniesieniem do minimalnego wynagrodzenia, koszty sprzętu, materiałów, podwykonawstwa i marżę oraz wyjaśnij, skąd bierze się przewaga kosztowa. Ogólne zapewnienie, że cena jest realna, prowadzi do odrzucenia.
Aby nie wpaść w tę sytuację, buduj cenę na rzeczywistych kosztach i zachowuj ślad kalkulacji. Bardzo niska cena wynikająca z pominięcia jednej pozycji opisu przedmiotu zamówienia zawsze zostanie zauważona.
Odwrotnie: jeżeli konkurent wygrywa ceną, która wydaje się nie do utrzymania, możesz sprawdzić w protokole i w informacji o wyniku, czy zamawiający przeprowadził badanie. Jego brak bywa podstawą odwołania do KIO.
Przykład
Gmina Dębowa Góra prowadzi postępowanie na sprzątanie szkół o wartości szacunkowej 500 000 zł netto na trzy lata. Cztery oferty mieszczą się między 470 000 a 540 000 zł, piąta opiewa na 290 000 zł. Zamawiający wzywa do wyjaśnień. Wykonawca odpowiada dwiema stronami bez wskazania liczby roboczogodzin. Wyliczenie zamawiającego pokazuje, że cena nie pokrywa nawet wynagrodzeń przy minimalnej stawce: oferta zostaje odrzucona, a zamówienie trafia do wykonawcy z ceną 470 000 zł.
Najczęstsze pytania
Czy niska cena zawsze jest rażąco niska?
Nie. Cena niska, ale uzasadniona sprawną organizacją, zamortyzowanym sprzętem czy własną technologią, jest w pełni dopuszczalna. Problemem jest cena zagrażająca realizacji.
Czy zamawiający może odrzucić ofertę bez wezwania?
Nie. Procedura wyjaśniająca jest obowiązkowa, a odrzucenie bez wcześniejszego wezwania jest wadliwe.
Co zrobić, gdy termin na wyjaśnienia jest bardzo krótki?
Odpowiedz w terminie, dołączając możliwie pełne dowody, i w razie potrzeby wnioskuj o jego wydłużenie. Brak odpowiedzi oznacza odrzucenie oferty.