Variant
Een variant is een inschrijving die afwijkt van de beschreven oplossing. Wanneer varianten mogen, welke minimumeisen gelden en hoe u ze indient.
Bijgewerkt op 5 september 2026
Een variant is een inschrijving die een andere oplossing biedt dan de opdrachtgever in de aanbestedingsstukken heeft beschreven, maar wel in dezelfde behoefte voorziet: een ander materiaal, een alternatief procedé, een andere werkwijze. Zij stelt een onderneming in staat haar eigen vakmanschap te laten zien in plaats van alleen de bedachte standaardoplossing te prijzen.
Hoe het werkt
De Aanbestedingswet 2012 laat varianten alleen toe wanneer de opdrachtgever dat uitdrukkelijk heeft aangegeven in de aankondiging of in de aanbestedingsleidraad. Zwijgt hij, dan mag u geen variant indienen. Bij werken onder de Europese drempel werkt het Aanbestedingsreglement Werken 2016, dat verplicht is gesteld voor werken onder de drempel (verified 2026-09-05), dit uit onder de noemer alternatieve aanbieding.
Staat de opdrachtgever varianten toe, dan moet hij de minimumeisen vastleggen waaraan zij moeten voldoen en beschrijven hoe zij moeten worden ingediend. Hij geeft ook aan of een inschrijving op de basisoplossing verplicht naast de variant moet worden ingediend. Varianten worden op dezelfde gunningscriteria beoordeeld als de basisinschrijvingen; de opdrachtgever mag een variant niet terzijde leggen op de enkele grond dat zij tot een ander type opdracht zou leiden.
Verwar de variant, die van de inschrijver komt, niet met een optie of een aanvullende prestatie: die worden door de opdrachtgever gedefinieerd en moeten door alle inschrijvers worden geprijsd. In België gelden vergelijkbare regels onder de wet van 17 juni 2016, met een onderscheid tussen verplichte, toegestane en vrije varianten.
Wat dit betekent voor een bedrijf
De variant is een onderscheidend middel voor een mkb-bedrijf dat een specifieke techniek beheerst of een beter presterend product heeft. Zij maakt het mogelijk een oplossing aan te bieden die goedkoper, sneller of duurzamer is dan wat het programma van eisen voorschrijft.
Controleer eerst of de leidraad varianten toestaat, lees de minimumeisen nauwkeurig en volg de voorgeschreven indieningsvorm. Is een basisinschrijving verplicht, dien die dan ook in, anders is uw hele inschrijving ongeldig. Presenteer de variant apart en herkenbaar: een eigen inschrijvingsbiljet of duidelijk gemarkeerde stukken, een eigen plan van aanpak en een eigen prijs.
Leg precies uit waarom de variant in de behoefte voorziet en welke voordelen zij oplevert. De opdrachtgever moet haar op dezelfde criteria kunnen scoren, zonder te hoeven raden.
Voorbeeld
De gemeenschappelijke regeling Hoge Bresle start een onderhandse aanbesteding voor een parkeerterrein van 80 plaatsen, geraamd op 320.000 euro exclusief btw, met asfalt als in het programma van eisen voorgeschreven verharding. De leidraad staat varianten toe, mits capaciteit en toegankelijkheid gelijk blijven. Een aannemer dient een basisinschrijving met asfalt in en daarnaast een variant met begroeide grasbetontegels, 8 procent duurder maar hoger gewaardeerd op het duurzaamheidscriterium door de infiltratie van hemelwater. De opdrachtgever gunt op de variant.
Veelgestelde vragen
Mag ik een variant indienen zonder basisinschrijving?
Alleen als de leidraad de basisinschrijving niet verplicht stelt. Twijfelt u, dien dan beide in.
Moet de opdrachtgever mijn variant beoordelen?
Ja, als varianten zijn toegestaan en uw variant de minimumeisen en de indieningsvorm respecteert. Hij scoort haar op dezelfde criteria als de basisinschrijvingen.
Kan een variant alleen over de prijs gaan?
Nee. Een variant veronderstelt een andere technische of organisatorische oplossing. Een simpele korting is geen variant.