Prijsvraag
Met een prijsvraag kiest een aanbestedende dienst een ontwerp op advies van een onafhankelijke jury, meestal in de architectuur. Regels en tips voor het mkb.
Bijgewerkt op 5 september 2026
De prijsvraag is de procedure waarmee een aanbestedende dienst, na advies van een jury, een plan of ontwerp kiest. Ze wordt vooral gebruikt in de architectuur, de stedenbouw, de landschapsinrichting en de gegevensverwerking, en is in Nederland een van de routes naar een opdracht voor ontwerp en directievoering van een openbaar gebouw.
Hoe het werkt
De prijsvraag is geregeld in deel 2 van de Aanbestedingswet 2012 en kan openbaar of niet-openbaar zijn. In de praktijk is ze bijna altijd niet-openbaar: de aanbestedende dienst plaatst een aankondiging op TenderNed, selecteert na een selectiefase een beperkt aantal gegadigden en vraagt hun een ontwerpvoorstel in te dienen op basis van een programma van eisen of een ambitiedocument.
Een jury beoordeelt de anoniem ingediende plannen, rangschikt ze en brengt een gemotiveerd advies uit. De juryleden zijn onafhankelijk van de deelnemers; wordt van de deelnemers een bijzondere beroepskwalificatie geëist, dan heeft ten minste een derde van de jury dezelfde of een gelijkwaardige kwalificatie (geverifieerd 2026-09-05). Daarna gunt de aanbestedende dienst de vervolgopdracht aan de winnaar, desnoods via een onderhandelingsprocedure zonder aankondiging.
Anders dan in Frankrijk kent Nederland geen wettelijke plicht om voor het ontwerp van een nieuw gebouw een prijsvraag te houden. Boven de Europese drempels (140 000 € voor de rijksoverheid, 216 000 € voor decentrale overheden) moet de ontwerpopdracht Europees worden aanbesteed, maar de aanbestedende dienst kiest zelf of dat via een prijsvraag, een openbare of een niet-openbare procedure gebeurt. In Vlaanderen loopt de selectie van ontwerpers vaak via de Open Oproep van de Vlaamse Bouwmeester, met een vaste vergoeding per geselecteerd bureau.
Wat dit betekent voor uw bedrijf
De prijsvraag raakt vooral architectenbureaus, ingenieursbureaus en landschapsontwerpers. Ze vraagt ontwerpwerk dat niet of maar gedeeltelijk wordt vergoed, en is dus een investering die u zorgvuldig moet uitkiezen.
Voor een klein bureau is de selectiefase beslissend: referenties, samenstelling van het team, gebundelde competenties. Veel prijsvragen eisen een compleet team (architect, constructeur, installatieadviseur, kostendeskundige), wat aanzet tot het vormen van een combinatie al bij de aanmelding. De anonieme beoordeling zorgt ervoor dat het plan op kwaliteit wordt gewogen en niet op de naam van het bureau. Kijk altijd of er een ontwerpvergoeding is en wat die dekt.
Voorbeeld
De gemeente Weidebroek bouwt een school met acht lokalen. De ontwerpkosten worden geraamd op 480 000 €, ruim boven de drempel van 216 000 €: de gemeente organiseert een niet-openbare prijsvraag. Van de vijfentwintig aanmeldingen blijven drie teams over, die een schetsontwerp indienen tegen een vergoeding van 15 000 € elk. De jury zet een jong bureau van vijf mensen, samen met een lokaal ingenieursbureau, op de eerste plaats; de gemeente sluit daarna het ontwerpcontract.
Veelgestelde vragen
Is de prijsvraag voorbehouden aan architecten?
Nee. Elk ontwerpvraagstuk kan het onderwerp zijn, maar gebouwontwerp is veruit het meest voorkomende gebruik.
Krijgen afgevallen deelnemers een vergoeding?
Alleen de tot de prijsvraag toegelaten deelnemers krijgen een vergoeding, en alleen als hun inzending aan het reglement voldoet. Wie in de selectiefase afvalt, krijgt niets.
Krijgt de winnaar automatisch de vervolgopdracht?
Niet automatisch. Het advies van de jury is zwaarwegend maar niet bindend; de aanbestedende dienst sluit het contract met de winnaar, meestal na afronding van de honorariumafspraken.