Zabezpieczenie należytego wykonania umowy

Zabezpieczenie należytego wykonania umowy to kwota lub gwarancja, którą wykonawca wnosi przed podpisaniem umowy, aby pokryć roszczenia zamawiającego z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania zamówienia, a często także z tytułu rękojmi za wady. W polskiej praktyce nie potrąca się kaucji z kolejnych faktur: zabezpieczenie wnosi się jednorazowo przed podpisaniem umowy, najczęściej w formie gwarancji bankowej lub ubezpieczeniowej.

Jak to działa

Prawo zamówień publicznych pozwala, ale co do zasady nie nakazuje żądać zabezpieczenia. Obowiązek jego wniesienia oraz wysokość, liczoną jako procent ceny całkowitej podanej w ofercie, zamawiający określa w projektowanych postanowieniach umowy i w SWZ. Ustawa ogranicza ten procent do 5 % ceny całkowitej podanej w ofercie albo maksymalnej wartości nominalnej zobowiązania zamawiającego; do 10 % można zejść tylko wtedy, gdy uzasadnia to przedmiot zamówienia lub ryzyko związane z jego realizacją, opisane w SWZ (art. 452 ust. 2 i 3 Pzp). Konkretną wartość zawsze podaje SWZ.

Wykonawca wybiera formę: pieniądz wpłacony na rachunek zamawiającego, gwarancja bankowa, gwarancja ubezpieczeniowa, poręczenie bankowe lub poręczenie udzielane przez podmioty wskazane w ustawie. Formy można zmieniać w trakcie realizacji, bez zmniejszania wysokości zabezpieczenia i bez przerwy w jego trwaniu.

Zwrot następuje w terminie 30 dni od wykonania zamówienia i uznania go przez zamawiającego za należycie wykonane. Na zabezpieczenie roszczeń z tytułu rękojmi za wady lub gwarancji zamawiający może pozostawić nie więcej niż 30 % zabezpieczenia; ta część wraca najpóźniej w 15. dniu po upływie okresu rękojmi lub gwarancji (art. 453 Pzp). Zabezpieczenie bywa też wymagane jako warunek wypłaty zaliczki na początku realizacji.

Co to zmienia dla firmy

Zabezpieczenie obciąża zdolność kredytową i płynność. Wpłata gotówkowa zamraża środki na cały okres realizacji i rękojmi; gwarancja bankowa kosztuje prowizję, ale nie blokuje kapitału obrotowego. Porównaj oba warianty, licząc realny koszt pieniądza w czasie.

Sprawdź w SWZ wysokość zabezpieczenia, dopuszczone formy, wymaganą treść gwarancji i okres jej obowiązywania. Banki i ubezpieczyciele oceniają sytuację firmy przed wystawieniem gwarancji, więc uruchom procedurę zaraz po informacji o wyborze oferty, a nie w dniu podpisania umowy: brak zabezpieczenia w terminie może być potraktowany jak uchylenie się od zawarcia umowy.

Po odbiorze pilnuj zwrotu. Wystąp o zwrot zabezpieczenia lub o zwolnienie gwarancji, gdy tylko upłyną terminy — zamawiający nie zawsze robi to z urzędu, a od nieterminowej płatności należą się odsetki.

Przykład

Firma stolarska wygrywa część zamówienia na stolarkę wewnętrzną szkoły w powiecie lipowskim za 1 200 000 zł netto. SWZ przewiduje zabezpieczenie w wysokości 3 % ceny całkowitej, czyli 36 000 zł, przy czym część kwoty pozostaje na okres rękojmi. Zamiast wpłacać gotówkę, firma przedstawia gwarancję ubezpieczeniową za roczną prowizję, dzięki czemu w całości dysponuje wpływami z faktur. Po odbiorze bez uwag i po upływie rękojmi uzyskuje zwolnienie gwarancji.

Najczęstsze pytania

Czy zabezpieczenie jest obowiązkowe?

Nie zawsze. Decyduje zamawiający i zapisuje to w SWZ. Jest częste w robotach budowlanych i długoterminowych usługach, rzadsze w prostych dostawach.

Czy można zmienić formę zabezpieczenia w trakcie umowy?

Tak. Ustawa dopuszcza zmianę formy, pod warunkiem zachowania ciągłości i pełnej wysokości zabezpieczenia.

Co, jeżeli zamawiający nie zwraca zabezpieczenia?

Po upływie terminów z art. 453 Pzp zwrot jest obowiązkiem. Wezwij pisemnie do zapłaty; za opóźnienie przysługują odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych.

Powiązane pojęcia

• Projektowane postanowienia umowy
• Zaliczka
• Wzorcowe klauzule umowne
• Waloryzacja wynagrodzenia
• Formularz ofertowy