Zaliczka
Zaliczka to wypłata na poczet wykonania zamówienia publicznego przed jego realizacją. Warunki, minimalna wysokość, zabezpieczenie i znaczenie dla MŚP.
Zaktualizowano 5 września 2026
Zaliczka to kwota, którą zamawiający wypłaca wykonawcy na poczet wykonania zamówienia, zanim świadczenie zostanie zrealizowane, aby sfinansować rozruch: zakup materiałów, mobilizację zespołu, zamówienia u dostawców. Rozlicza się ją z późniejszym wynagrodzeniem.
Jak to działa
Prawo zamówień publicznych pozwala udzielić zaliczki, jeżeli taką możliwość przewidziano w ogłoszeniu o zamówieniu lub w dokumentach zamówienia (art. 442 ust. 1 Pzp). Kolejną zaliczkę można wypłacić dopiero wtedy, gdy wykonawca wykaże, że zrealizował zamówienie w zakresie wartości zaliczek już otrzymanych.
Przy umowach dłuższych niż 12 miesięcy przepisy idą dalej: zamawiający albo płaci wynagrodzenie w częściach, po wykonaniu części umowy, albo udziela zaliczki, przy czym wartość ostatniej części wynagrodzenia nie może przekraczać 50 % wynagrodzenia należnego wykonawcy, a zaliczka nie może być mniejsza niż 5 % tego wynagrodzenia (art. 443) (verified 2026-09-05). To jedno z najskuteczniejszych narzędzi ochrony płynności mniejszych wykonawców.
Zamawiający może żądać zabezpieczenia zaliczki – w formie gwarancji bankowej lub ubezpieczeniowej, poręczenia albo weksla z poręczeniem – a ma taki obowiązek, gdy przewidywana wartość zaliczek przekracza 20 % wynagrodzenia wykonawcy (art. 442 ust. 3 i 4). Warunki wypłaty i rozliczenia znajdują się w projektowanych postanowieniach umowy. Umowa o podwykonawstwo może przewidywać analogiczne rozwiązania dla podwykonawcy.
Co to zmienia dla firmy
Zaliczka bywa niedocenianym instrumentem finansowania. Sprawdź w SWZ, czy zamawiający ją przewidział, na jakich zasadach jest wypłacana i jakiego zabezpieczenia żąda – koszt gwarancji trzeba wliczyć w cenę oferty.
Zaplanuj też rozliczenie: zaliczka pomniejsza późniejsze płatności, więc w drugiej połowie realizacji wpływy będą niższe. Traktuj ją jako przedfinansowanie, a nie przychód, i wpisz jej rytm do planu przepływów pieniężnych.
Przy umowach wieloletnich zaliczkę warto czytać razem z klauzulą waloryzacji wynagrodzenia: pierwsza chroni start, druga – marżę w kolejnych latach.
Przykład
Firma ciesielska zawiera z urzędem wojewódzkim umowę na remont dachu budynku administracyjnego, o wartości 1 240 000 zł netto i terminie realizacji ośmiu miesięcy. Umowa przewiduje wypłatę zaliczki w wysokości 10 % wynagrodzenia, zabezpieczonej gwarancją bankową. Wykonawca otrzymuje zaliczkę po zawarciu umowy i kupuje drewno bez sięgania po kredyt obrotowy; kwota jest potrącana z faktur częściowych od połowy realizacji.
Najczęstsze pytania
Czy mogę zrezygnować z zaliczki?
Tak, wykonawca nie ma obowiązku jej przyjąć – bywa to uzasadnione, gdy koszt wymaganego zabezpieczenia przewyższa korzyść. Zwykle jednak dla MŚP nie jest to opłacalne.
Kiedy zaliczka jest wypłacana?
Po zawarciu umowy, na zasadach określonych w umowie, bez czekania na rozpoczęcie prac; jeżeli wymagane jest zabezpieczenie, po jego wniesieniu.
Czy zaliczka to to samo co płatność częściowa?
Nie. Płatność częściowa wynagradza już wykonaną część umowy, a zaliczka jest przedfinansowaniem, rozliczanym z kolejnymi płatnościami.