Umowa koncesji na usługi

W polskim prawie nie ma odrębnej instytucji „powierzenia zarządu usługą publiczną” znanej z niektórych państw. Jej rolę pełni umowa koncesji na usługi: kontrakt, w którym jednostka samorządu terytorialnego lub inny zamawiający powierza wykonawcy świadczenie usług, a wynagrodzeniem jest prawo do ich eksploatacji, ewentualnie z płatnością uzupełniającą. To szczególna postać koncesji, a nie zamówienia publicznego.

Jak to działa

Reguluje ją ustawa z 21 października 2016 r. o umowie koncesji na roboty budowlane lub usługi (tekst jednolity Dz.U. z 2025 r. poz. 1688), uzupełniona przepisami ustrojowymi o gospodarce komunalnej i o samorządzie gminnym. Cechą wyróżniającą jest przeniesienie na koncesjonariusza ryzyka ekonomicznego: musi realnie liczyć się z tym, że przychody z eksploatacji nie pokryją poniesionych nakładów.

Zamawiający publikuje ogłoszenie o koncesji. Zamieszcza je w Biuletynie Zamówień Publicznych zawsze, a powyżej progu unijnego dla koncesji, wynoszącego 5 404 000 euro liczonych dla całego okresu obowiązywania umowy, przekazuje je również Urzędowi Publikacji Unii Europejskiej (art. 18 ust. 1 i 4 ustawy o umowie koncesji). Procedura jest bardziej elastyczna niż w zamówieniach: zamawiający sam kształtuje jej przebieg w ogłoszeniu i w dokumentach koncesji, może prowadzić negocjacje z zainteresowanymi wykonawcami, a następnie wybiera ofertę według ogłoszonych kryteriów.

Okres obowiązywania umowy ustala się tak, aby koncesjonariusz mógł odzyskać nakłady wraz z rozsądnym zyskiem. W gminie o zawarciu takiej umowy przesądza organ wykonawczy, a rada gminy decyduje o kierunkach gospodarki komunalnej i o wieloletnich zobowiązaniach finansowych.

Co to zmienia dla firmy

Koncesje na usługi obejmują całe segmenty lokalnej gospodarki: baseny i obiekty sportowe, targowiska, parkingi, cmentarze komunalne, przystanie, kempingi, sieci ciepłownicze, punkty gastronomiczne w obiektach publicznych. Duże sieci wodociągowe i transport miejski są zwykle prowadzone przez spółki komunalne, ale mniejsze koncesje są w zasięgu MŚP, które znają branżę.

Harmonogram jest długi — często rok od ogłoszenia do umowy — i wymaga solidnego wniosku (zdolność finansowa, doświadczenie, zabezpieczenia), a potem oferty zbudowanej jak biznesplan. Skoro negocjacje są tu regułą, przygotuj warianty cennika i nakładów. Pomyśl też o przejęciu pracowników dotychczasowego operatora, częstym przy zmianie koncesjonariusza.

Przykład

Miasto powierza w koncesji eksploatację basenu miejskiego na sześć lat. Prognozowane przychody z biletów i zajęć w całym okresie to 21 000 000 zł netto, czyli poniżej progu unijnego, więc ogłoszenie ukazuje się tylko w Biuletynie Zamówień Publicznych i na platformie miasta. Do negocjacji dopuszczono trzech wykonawców. Wygrywa regionalna spółka zarządzająca obiektami sportowymi, zatrudniająca czterdzieści osób, z roczną dopłatą miasta w zamian za godziny dla szkół i taryfy ulgowe.

Najczęstsze pytania

Czym koncesja różni się od zamówienia publicznego?

W zamówieniu wykonawcy płaci zamawiający. W koncesji wykonawca zarabia na eksploatacji i ponosi ryzyko ekonomiczne, co uzasadnia łagodniejszy reżim proceduralny.

Czy samorząd może dopłacać koncesjonariuszowi?

Tak, płatność zamawiającego jest dopuszczalna, o ile koncesjonariusz zachowuje realną część ryzyka ekonomicznego.

Kto decyduje o wyborze koncesjonariusza?

Postępowanie prowadzi i umowę zawiera organ wykonawczy zamawiającego, w granicach upoważnień i zobowiązań finansowych przyjętych przez organ stanowiący.

Powiązane pojęcia

• Koncesja
• System zamówień publicznych
• Zamówienie publiczne
• Negocjacje
• Ogłoszenie o zamówieniu