Réamhíocaíocht agus sreabhadh airgid i gconarthaí poiblí

Is éard atá i réamhíocaíocht (advance payment) suim a íocann ceannaitheoir poiblí leis an gconraitheoir sula gcuirtear tús leis an obair, chun cabhrú leis na costais tosaigh a mhaoiniú. Níl aon cheart ginearálta chun réamhíocaíochta ann faoi dhlí na hÉireann: is é an gnáthchleachtas ná íocaíocht in aghaidh oibre a rinneadh cheana. Is fiú, dá bhrí sin, na rialacha íocaíochta a chuireann ina hionad a thuiscint.

Conas a oibríonn sé

Ní dhéanann teimpléid chonartha na hOifige um Sholáthar Rialtais d'earraí agus seirbhísí, ná conarthaí oibreacha poiblí Chreat Bainistíochta na nOibreacha Caipitiúla, foráil do réamhíocaíocht mar chleachtas caighdeánach. In áit sin, íoctar an conraitheoir de réir garspriocanna, de réir seachadta, nó trí dheimhnithe íocaíochta eatramhacha ar obair a críochnaíodh agus, i roinnt cásanna, ar ábhair atá ar an láithreán. Nuair a cheadaítear íocaíocht as ábhair nach bhfuil ar an láithreán fós, is gnách banna nó ráthaíocht a bheith ag teastáil ina choinne.

Is iad na Rialacháin um Íocaíocht Dhéanach in Idirbhearta Tráchtála 2012 (I.R. Uimh. 580 de 2012), a thrasuíonn Treoir 2011/7/AE, a rialaíonn na tréimhsí íoca. Mura leagann an conradh dáta síos, tá an soláthraí i dteideal úis ar íocaíocht dhéanach tar éis 30 lá, agus is é 30 lá an gnáthspriocdháta d'údaráis phoiblí; ní féidir dul thar 60 lá ach amháin nuair a chomhaontaítear go sainráite é agus nuair atá údar leis i bhfianaise nádúr an chonartha. Tá clásal a fhágann ús nó cúiteamh as an áireamh éagórach go follasach agus dá bhrí sin neamh-infheidhmithe. Ina theannta sin, faoi Chinneadh Rialtais S29296 gealltar go n-íocfaidh na ranna rialtais agus na comhlachtaí faoina n-aegis sonraisc bhailí laistigh de 15 lá féilire, agus foilsítear tuairisceáin íocaíochta pras go ráithiúil.

Nóta praiticiúil: má fhaigheann tú níos mó ná €10,000, CBL san áireamh, ó chonarthaí earnála poiblí i rith na bliana, ní mór stádas imréitigh cánach reatha a bheith agat. I gcás tionscadail tógála teastaíonn ráta RCT (Relevant Contracts Tax) de 0 % nó 20 % chomh maith.

Cad a chiallaíonn sé do chuideachta

Ós rud é nach féidir brath ar réamhíocaíocht, pleanáil an tréimhse tosaigh as do chistí féin. Léigh clásail íocaíochta choinníollacha an chonartha sula ndéanann tú praghas: cé chomh minic a eisítear sonraisc, cad iad na garspriocanna, an bhfuil coinneáil airgid ann agus ag cén ráta.

Seiceáil freisin conas a íoctar fochonraitheoirí: faoi na conarthaí oibreacha poiblí, ní mór don phríomhchonraitheoir a fhochonraitheoirí a íoc laistigh de na tréimhsí atá leagtha síos, agus is féidir leis an gceannaitheoir fianaise a lorg.

Ar chonradh a mhaireann roinnt blianta, is tábhachtaí fós an clásal athbhreithnithe praghsanna ná an réamhíocaíocht: is é a chosnaíonn do chorrlach ar ardú costais.

Sampla

Síníonn comhlacht adhmadóireachta conradh le comhlacht poiblí chun díon foirgnimh riaracháin a athnuachan, luach €300,000 CBL san áireamh thar ocht mí. Níl aon réamhíocaíocht ann. Eisítear deimhniú íocaíochta gach mí ar an obair a rinneadh, mar aon le sciar de na hábhair atá stóráilte ar an láithreán. Socraíonn an comhlacht saoráid chreidmheasa gearrthéarmach chun an chéad seachadadh adhmaid a chlúdach, agus déanann sé a chuid sonraisc a eisiúint an lá céanna a shíníonn an cigire an deimhniú.

Ceisteanna coitianta

An féidir réamhíocaíocht a iarraidh i mo thairiscint?

Ní mholtar é. Cuirfeadh coinníoll nár iarradh do thairiscint ó bhail. Má tá gá le réamhmhaoiniú, ardaigh an cheist le linn na tréimhse ceisteanna.

Cathain a fhaighim m'airgead?

De réir na dtréimhsí sa chonradh, agus ina n-éagmais de réir na rialacha reachtúla: 30 lá mar riail ghinearálta, agus 15 lá mar gheallúint bheartais sna ranna rialtais agus sna comhlachtaí faoina n-aegis.

Cad a dhéanaim má bhíonn an íocaíocht déanach?

Tá ús reachtúla agus cúiteamh aisghabhála dlite go huathoibríoch. Cuir i scríbhinn é chuig an gceannaitheoir; foilsíonn comhlachtaí poiblí tuairisceáin íocaíochta pras go rialta.

Téarmaí gaolmhara

• Coinneáil airgid agus bannaí feidhmíochta
• Coinníollacha sonracha an chonartha
• An Fhoirm Tairisceana
• Fochonraitheoireacht
• Athbhreithniú agus innéacsú praghsanna