Lamháltas seirbhíse poiblí
Le lamháltas seirbhíse poiblí cuireann údarás áitiúil seirbhís ar iontaoibh comhlachta a bhaineann a ioncam as an oibriú. Nós imeachta agus riosca.
Nuashonraithe ar 5 Meán Fómhair 2026
Níl aon chomhionann díreach in Éirinn ar an tarmligean seirbhíse poiblí atá ag croílár rialtais áitiúil na Fraince. Is é an conradh is cóngaraí dó an lamháltas seirbhíse: conradh trína gcuireann údarás poiblí oibriú seirbhíse ar iontaoibh comhlachta a fhaigheann a chuid ioncaim, go hiomlán nó go páirteach, ón oibriú féin agus a iompraíonn an riosca oibriúcháin dá bharr.
Conas a oibríonn sé
Rialaítear lamháltais le Rialacháin an Aontais Eorpaigh (Dámhachtain Conarthaí Lamháltais) 2017, I.R. Uimh. 203 de 2017 (verified 2026-09-05). Tá an tairseach Eorpach do lamháltais oibreacha agus seirbhísí ag €5,404,000 gan CBL ar luach measta iomlán an chonartha: os a cionn sin foilsítear fógra lamháltais ar eTenders agus in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh. Faoina bun, baineann prionsabail an Chonartha — neamh-idirdhealú, cóir chomhionann, comhréireacht agus trédhearcacht — agus na rialacha náisiúnta fógraíochta.
Tá níos mó saoirse ag an údarás ná i gconradh poiblí gnáth: eagraíonn sé an nós imeachta é féin, is féidir leis caibidlíocht a dhéanamh leis na hiarrthóirí, ach ní mór dó cur síos a dhéanamh ar an tseirbhís, ar na critéir dhámhachtana agus ar an tréimhse san fhógra. Socraítear an tréimhse de réir na hinfheistíochta a iarrtar ar an lamháltaí.
In Éirinn, tagann socruithe den chineál seo os comhair chomhairle na mball tofa nuair a bhaineann siad le sócmhainn de chuid údaráis áitiúil, agus tuairiscíonn an lamháltaí go rialta don údarás ar fheidhmíocht agus ar chuntais.
Cad a chiallaíonn sé do ghnólacht
Baineann lamháltais le codanna móra den gheilleagar áitiúil: ionaid fóillíochta agus linnte snámha, bialanna agus caiféanna in áiseanna poiblí, carrchlóis, calafoirt agus muiríní, láithreáin champála, córais téimh cheantair agus seirbhísí bailithe. Fanann na hearnálacha uisce agus iompair faoi shocruithe náisiúnta, ach tá go leor lamháltas áitiúil ar fáil do FBM nó do chomhlacht pobail a bhfuil eolas ar an ngnó aige.
Bíonn an t-amchlár fada, bliain go minic idir an fógra agus an síniú. Éilíonn an nós imeachta iarratas dáiríre — acmhainní, tagairtí, urrúis airgeadais — agus ansin tairiscint atá tógtha mar phlean gnó. Ós rud é go mbíonn caibidlíocht i gceist, ullmhaigh roghanna taraife agus infheistíochta. Smaoinigh freisin ar aistriú na foirne atá ann cheana, rud a bhíonn coitianta nuair a athraíonn an lamháltaí.
Sampla
Cuireann Comhairle Contae Bhaile an Locha oibriú a linne snámha ar iontaoibh comhlachta ar feadh sé bliana. Meastar an t-ioncam thar an tréimhse ar €3,600,000 gan CBL, faoi bhun na tairsí Eorpaí: foilsíonn an chomhairle an fógra ar eTenders. Roghnaítear triúr iarrthóirí. Tar éis caibidlíochta, roghnaítear comhlacht réigiúnach bainistíochta spóirt a bhfuil daichead fostaí aige, le híocaíocht bhliantúil ón gcomhairle mar chúiteamh ar na hoibleagáidí seirbhíse poiblí (sliotáin scoile, taraifí sóisialta).
Ceisteanna coitianta
An ionann lamháltas agus conradh poiblí?
Ní hea. I gconradh poiblí íocann an t-údarás as an tseirbhís. I lamháltas faigheann an comhlacht a ioncam ón oibriú agus iompraíonn sé an riosca. Tá an dá cheann ina gcuid den soláthar poiblí.
An féidir leis an údarás airgead a íoc leis an lamháltaí?
Is féidir. Ceadaítear cúiteamh ar oibleagáidí seirbhíse poiblí, ar choinníoll go bhfanann cuid fhíor den riosca oibriúcháin ar an lamháltaí.
Cé a chinneann an dámhachtain?
Ullmhaíonn agus reáchtálann feidhmeannach an údaráis an nós imeachta, ach nuair a bhaineann an conradh le sócmhainn shuntasach den údarás áitiúil bíonn cinneadh na mball tofa ag teastáil freisin.