Comórtas dearaidh
Roghnaíonn comórtas dearaidh plean nó tionscadal go hanaithnid ar chomhairle giúiré, san ailtireacht go minic. Rialacha, duaiseanna agus comhairle do FBM.
Nuashonraithe ar 5 Meán Fómhair 2026
Is éard is comórtas dearaidh ann nós imeachta trína bhfaigheann údarás conraitheach in Éirinn plean nó tionscadal — ailtireacht, pleanáil bhaile, innealtóireacht nó próiseáil sonraí de ghnáth — tar éis do ghiúiré neamhspleách na saothair a mheas. Is í an phríomhúsáid atá aige foireann deartha a roghnú d'fhoirgneamh poiblí.
Conas a oibríonn sé
Tá na rialacha leagtha amach i Rialacháin 78 go 82 de Rialacháin an Aontais Eorpaigh (Dámhachtain Conarthaí Údarás Poiblí) 2016, I.R. Uimh. 284 de 2016 (verified 2026-09-05). Foilsítear an fógra comórtais ar eTenders, an suíomh náisiúnta tairisceana, agus in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh nuair a shroicheann luach measta na seirbhísí na tairseacha Eorpacha: €140,000 gan CBL do ranna an rialtais láir agus €216,000 gan CBL do na húdaráis chonraitheacha eile.
Bíonn an comórtas oscailte nó srianta. Nuair atá sé srianta, foilsíonn an t-údarás glao ar iarratais, roghnaíonn sé líon teoranta rannpháirtithe ar chritéir shoiléire neamh-idirdhealaitheacha, agus iarrann sé orthu saothar a chur isteach ar bhonn cláir riachtanas.
Ní bhíonn sa ghiúiré ach daoine nádúrtha atá neamhspleách ar na rannpháirtithe. Má éilítear cáilíocht ghairmiúil ar leith ar na hiarrthóirí, ní mór an cháilíocht sin, nó a comhionann, a bheith ag trian ar a laghad de bhaill an ghiúiré. Scrúdaíonn an giúiré na saothair gan ainm, rangaíonn sé iad de réir a bhfiúntais agus taifeadann sé a bhreith i dtuarascáil shínithe. Coinnítear an anaithnideacht go dtí go mbíonn an tuairim sin tugtha.
Ina dhiaidh sin is féidir leis an údarás an conradh seirbhísí deartha a chaibidil leis an mbuaiteoir. Murab ionann agus an Fhrainc, níl aon oibleagáid in Éirinn comórtas a reáchtáil d'fhoirgnimh nua: roghnaítear formhór na bhfoirne deartha poiblí trí ghnáthnós imeachta oscailte nó srianta faoi Cholún 2 den Chreat Bainistíochta Oibreacha Caipitiúla (CWMF), agus is rogha é an comórtas seachas riail.
Cad a chiallaíonn sé do ghnólacht
Baineann an comórtas go háirithe le gnóthais ailtireachta, le comhlachtaí innealtóireachta agus le tírdhearthóirí. Éilíonn sé obair cheaptha nach n-íoctar as go hiomlán, nó a íoctar go páirteach le duais, agus mar sin is infheistíocht é a roghnaítear go cúramach.
Do chleachtadh beag, is í céim an iarratais an chéim chinniúnach: tagairtí, comhdhéanamh na foirne agus na scileanna atá le fáil in aon áit amháin. Éilíonn go leor comórtas foireann iomlán — ailtire, innealtóirí struchtúir agus seirbhísí, suirbhéir cainníochta — rud a bhrúnn ar chleachtais bheaga comhfhiontar a chur le chéile ón iarratas i leith. Cinntíonn anaithnideacht na saothar go meastar an tionscadal ar a cháilíocht féin agus ní ar cháil an chleachtais.
Sampla
Tá leabharlann nua á tógáil ag Comhairle Contae Chill Bhreac. Tá táillí na foirne deartha measta ar €300,000 gan CBL, os cionn na tairsí €216,000: reáchtálann an chomhairle comórtas dearaidh srianta ar eTenders. As trí iarratas is fiche, roghnaítear cúigear, agus cuireann gach ceann acu sceitse isteach ar dhuais €12,000 gan CBL. Rangaíonn an giúiré cleachtadh ceathrar duine sa chéad áit, i bpáirt le comhlacht innealtóireachta áitiúil, agus caibidlíonn an chomhairle an conradh leo.
Ceisteanna coitianta
An do ailtirí amháin an comórtas?
Ní hea. Is féidir é a úsáid d'aon tionscadal ceaptha, ach is é dearadh foirgneamh an úsáid is coitianta in Éirinn.
An íoctar na hiarrthóirí nár roghnaíodh?
Faigheann na rannpháirtithe a chuireann saothar comhréireach isteach an duais a fógraíodh, má tá duais ann. Ní fhaigheann iarrthóirí a fhágtar ar lár ag céim an iarratais aon rud.
An bhfaigheann an buaiteoir an conradh go huathoibríoch?
Caibidlíonn an t-údarás an conradh leis an mbuaiteoir nó leis na buaiteoirí. Tá tuairim an ghiúiré comhairleach, ach is annamh a imíonn údaráis uaidh.